Nga Silvana Gjika (Karagjozi)

Ndërsa autobuzi mbushej me pasagjerë, pashë disa vajza, moshatare me mua të veshura shumë bukur dhe u hutova. Kujtoja se fustani im kadife vishnje, qepur nga mamaja enkas për pushimet që do të kaloja në qytetin e gjyshes (nënës së mamasë), do të ishte më i bukuri. Më kapi papritmas një trishtim. U ndëra tek dritarja, që në udhëtimin prej dhjetë a dymbëdhjetë orësh, do të bëhej e imja dhe e mamasë.

Dëgjova babanë tek i thosh me zë të ulët mamasë:

“S’do të shihemi për dy javë… përqafomë dhe ti”

“Ka njerëz.” Babai kish vënë buzët tek flokët e saj të dëndur. “Ik  se na sheh vajza, na shohin dhe bota!”

“Jam burri yt, dale të të puth ballin.”

Mamaja qe skuqur, qe bërë paparunë.

“Mirupafshim babi!” thirra nga dritarja e autobuzit të linjës T-Gj.

“Rrugë të mbarë gas!” dhe më puthi dorën që kisha nxjerrë jashtë dritares.

Pas pak babin e mbërtheu nga shpatullat një burrë trupmadh e flokëzi. Babi ishte mesatar në shtat e shëndet, por mua m’u duk i vogël sa një xhuxh. Më erdhi keq për të.

Më pas burri trupmadh qëndroi mbi kokat tona, timen dhe të mamasë e i tha kësaj se do të jemi bashkë gjithë rrugës. Unë si gjthmonë do të gëzoja pa qejf preherin e mamasë. Isha pa biletë. Një pesëvjeçare. Torturë për mamanë dhe mua. Burri pa marrë leje më tërhoqi si pupël në preherin e tij. Kishte këmbë të të gjata. Nuk  ndjehesha mirë. U ngrita në këmbë  dhe qëndrova e tendosur pranë dritares.

Herë pas here ktheja kokën nga sedilja. Mamaja  dukej e trembur. Njëherë skuqej, njëherë verdhej.  Më hyri frika. Udhëtimi s’kishte të mbaruar. Mamaja ngjishej  pas meje. Unë pas dritares. Njëherë kërkova ujë.

“Të ta vë dorën?” dëgjova zërin e burrit. Kujtova se më tha mua. Dora e tij qëndronte pezull në ajër.

Mamaja më tërhoqi e më uli në preher.

“Mos lëviz!” më foli ashpër dhe këmbët e mia i vendosi mes atij dhe vetes. Mamasë i vinte erë djersë tek qafa.

“Lëre vajzën të shohë nga dritarja!” tha ai, “pse e torturon?”

“Nuk dua në preher!”, fola dhe hodha sytë nga burri. Ai qeshi e më puthi dorën. Mamaja më pickoi te pulpa e këmbës. “Oo!” thirra dhe ia plasa të qarit. Mamasë iu ndezën faqet. Ishte gati të më rrihte, ndërsa unë e urreja tek shkelte buzët e bënte “Sht, sht!” “Nuk dua të pushoj, nuk dua!” thashë dhe ngrita zërin që të më dëgjonin. “Mbylle se të ngordha!” më tha sa mezi e dëgjova. U ktheva nga dritarja pa zë. Oh, sa më dhëmb! Thoja me vete dhe vija dorën te  vendi ku më kish pickuar ajo. Në të vërtetë nuk qe ndonjë dhimbje kushedi çfarë, por unë kisha marrë inat.

“Nuk e dua mamanë, nuk  i ulem në preher!” dhe shihja nga ajo me bisht të syrit. Nga dritaarja era e ngrohtë  e pasdites më përplasej në fytyrë.

Në autobuz shumicën e pasagjerëve e kish zënë gjumi.

Kur mbërritëm në qytetin e gjyshes time ishte errësirë e plotë.

Njerëzit u zhdukën sa hap e mbyll sytë. Edhe autobuzi mori kthesën e iku me të katra. Në mes të sheshit mbetëm vetëm ne të tre. Ora njëmbëdhjetë e natës për një qytet si ai i gjyshes time donte të thoshte mesnatë. Nëpër rrugë ishte xhang-xhing.

“Mos u trëmbni! Do t’i biem nga një rrugë e shkurtër”, tha Jahua. M’u kujtua emri i tij, se kur u ndanë me babanë, ky i tha “Me shëndet Jaho!”

“Jo!” tha mamaja dhe kthente kokën sa andej këtej.  Ajo tha se nga shtëpia e gjyshes dikush do të dilte t’i merrte. “Do të presim këtu!”

“Po ja s’të erdhi njeri! Ç’do të bëheni këtu vetëm në mes të natës?” tha Jahua.

“Do t’i biem rrugës nga xhamia” tha ajo tek kapte timen. Mua m’u duk sikur ajo nuk kish shumë fuqi ta shtrëngonte.

“Vetëm ju të dyja nëpër natë? E di se çfarë? Flini sonte në shtëpinë time. Nesër që me natë ju shpie unë tek gjyshja”. Ai shihte nga mamaja me syrin çakërr.

“E kam shok Nuron tënd? Dhe gati e mbuloi mamanë me shpatulla, “e kam shok, po eja! E kapi bërrylin dhe ecën bashkë disa hapa. “E ç’do të të gjejë?”

Vetëm sheshi kish dritë. Ishin ca neonë të zbehtë. Çdo hap më tutje nxinte. Diku dëgjoheshin e lehura e një qeni.

Mamaja u ul mbi valixhen prej dërrase dhe më tërhoqi pranë.

Se ku më doli përpara një gur petashuq dhe fillova të luaja petëza. Burri u ul në bisht përballë saj.

“Si do të bësh?”

“Elda, mos luaj natën se nuk është mirë!” – më tha ajo mua.

Ai ia kish ngulur sytë si i tromaksur.

“Sa lezet të ka ky fustan!” tha dhe i vuri dorën mbi kofshë. Mamaja nuk lëvizi. “Nado më ke bërë për vete! Afroma gushën! Hë se do të vdesim një ditë, s’do të rrojmë tërë jetën!” Jahua kish vënë kokën tek gjoksi i mamasë.

I kërkova mamasë një karkanaqe. “Kam uri”, i thashë. Në të vërtetë e gënjeva. Burrin që rrinte pranë saj nuk e doja.

“Luaj dhe pak!” më tha Jahua e më shtyu. Ata rrinin kokë më kokë. “Ç’këmbë që ke, ç’kofshë, oh Nado! Ajo timja i ka të thata. Edhe flokë dy qime ka në kokë. Ti m’i ke si kurorë, të verdha, të bukura… gjithë kaçurrela… mos i lidh gjë me gjalma natën, apo i ke të dredhura vetvetiu? Fol të keqen! Mos ki turp nga unë!” Era e natës e shpinte flokun e mamasë tek fytyra e tij. Shqeva sytë e ngreha veshët. “E njoh, e njoh unë atë se ç’është. Një nevrik, një i egër… mëndjemadh! I duket vetja se kush është. Mos ka gjë dorë? Hë mi, hapma zemrën! Të rreh gjë? Oh! Ku di ai ç’është femra, se sa delikate e sa e brishtë është! Si e duron? E varfëra ti! E ke frikë pa s’e do gjë! I rri lepe peqe nga zori. E kujt? Po ai është edhe vagabond moj! Sikur nuk ia di unë historitë! E kam patur në klasë. Njëherë desh e përzunë nga shkolla se donte vajzën e Vakos. Të kujtohet Vakua ? Ajo që la burrin se donte të tjerë. Nurua tënd ka qënë i ri atëhere. Se mos i thuash gjë nga këto, se më fut në hasmëri. Ai të vret. Mos u bëj budallaqe! Unë t’i thashë që ta dish se ç’ është.” Jahua fliste me një frymë. Balli i qe bërë pulla-pulla. Papritmas u ngrit e më puthi në të dy faqet.

“Eja me xhaxhin shpirt. Do të vijë dhe mamaja me ne!”

Mamaja  më kapi dorën e ma shtrëngoni fort. “Je palo burrë!” i tha atij.

Pastaj u bëmë erë. Këpucët e reja më kërcisnin në rrugën me kalldrëm si patkonj kali.

“Oh, sa qejf kam të vrapoj!” thërrisja e lumtur.

***

“Pse je verdhur kështu?” i tha gjyshja mamasë. “Të ka zënë makina? Korba, jeni lodhur, gjithë ajo rrugë e gjatë. Nuk e dinim me siguri se ç’ditë do të vinit. Si erdhët dot nëpër natë?”

“Oh, erdhëm…” ia ktheu mamaja me gjysmë frymë.

“Shpejt, vuri të hanë”, i foli një nga nuseve të shtëpisë. Ishte e habitshme që gjyshja ime rrinte bashkë me tre nipër të martuar. Ishin djemtë e djalit të madh që kish vdekur me kohë.

Jetonin në një shtëpi të madhe me oborr të gjerë. Çuditesha me këtë shtëpi. Disa dhoma ishin tepër të mëdha, disa të tjera tepër të vogla.

Natën e parë na vunë në krye të sofrës. Kishin tavolina ngrënieje, por zakonisht në behar kur u vinin njerëz nga larg dhe shumë të afërt siç qemë këtë radhë mamaja dhe unë ata shtronin për të ngrënë në sofër të re dhe gjyshja gatuante kulaçë të bardhë që të shponin hundën me aromën e tyre të mrekullueshme, pa le djathi i bardhë që shoqëronte kulaçin!

“Vajza duket mirë me shëndet, ndërsa ti je hequr pak, mbase… nga rruga. E di ç’keni? iu drejtua të tjerëve që rrinin rreth nesh, Të flëmë herët se këto janë të lodhura. Ngrehuni!” thirri dhe ja dha të qeshurit.

Gjyshja qeshte gjithnjë kur unë nuk e prisja. Përgjithësisht ishte shumë punëtore dhe autoritare.

Për të fjetur na rregulluan në një dhomë të vogël, të pastër me një krevat e një minder rrethuar nga jastëkë me bar. Ishte dhe një makinë qepëse që e përdorte gjyshja. Në dhomë ndodhej një juk që ngrihej deri në tavanin me dërrasa. “Po ky?” pyeta mamanë, “shtresa dhe mbulesa për mysafirë”, ma ktheu.

Në ditët që ndëjta tek gjyshja juqet i gjeja kudo nëpër shtëpi. Ishin të lartë, të rregullt, mbuluar me mbulesa të mëndafshta. Përsëri nuk m’u durua dhe pyeta një nga nipërit e gjyshes, një tridhjetëvjeçar i sapomartuar e shumë gazmor se përse duheshin juqet. Ai ma ktheu rëndë-rëndë:

“Për të mbytur gratë.”

“Edhe mamanë time?” thashë.

“Mamanë tënde jo! Vetëm  ato palo gratë” tha ai dhe më përkëdheli faqen.

Dritarja me dy kanatë binte nga ana e oborrit. Jashtë në oborr fekste një dritë nga pjesa e përparme e shtëpisë. Që nga krevati ku rrija shtrirë ndiqja tërë qejf si lëviznin nga era e natës gjethet e një mani të madh m’u në rrëzë të murit.

Më dukej sikur rrija mbi një lisharëse . Pastaj më zuri gjumi.

Nuk mbaj mend sa fjeta, por kur u zgjova dëgjova gërricje. Hapa sytë e mbajta vesh. Mamaja flinte tek minderi. Gërhinte lehtë. Unë kërceva me të shpejtë dhe u struka tek ajo. Vendosa faqen mbi llërën e saj. E kishte të butë pambuk.

Sërish gërricje. Kësaj radhe ngriva. Pa lëvizur as trup as kokë pashë mbi murin e dhomës një hije të lëvizte.

“Mama! Mama! U zgjua e trembur. “Mama!”

“Ç’është, ç’ke bir?” Dridhesha si purtekë. “Të dhëmb gjë?” Njërën dorë e mbaja nën vete. Kisha bërë çiçin. Sytë bojëqielli të mamasë m’u dukën të bardha në errësirë. Ajo qe ngritur përgjysmë mbi minder dhe vështronte nga dritarja. “Ndonjë nga nipërit …” mërmëriti. Një siluetë e madhe burri u shkëput nga trungu i manit.

Mamaja doli në dritare.

“Eja sa pa u zgjuar njerëzit! Dil të keqen, se nuk përmbyset bota!”

“I çmëndur!”

“Do ta mbajmë mend për tërë jetën!”

“Ik!”

“Vetëm një natë!”

Fluturova nga dera e dhomës ashtu siç isha, vetëm në mbathje të lagura dhe u struka në katin e dytë të shtëpisë.

Ndërkaq porta e jashtëme  e oborrit bëri një krismë të madhe…

Tiranë, shtator l999

Burimi: Mapo.al