Tregimi “Vd,ekja e Plakut”, marrë nga libri me novela dhe tregime “Një natë jetë” e autorit Flamur Topi, përshkruan dramën e dhimbshme të të moshuarit invalid, që përjeton keq afrimin e dhunshëm të një shumëkatëshi, fare pranë ballkonit dhe dritareve të tij, duke i zënë përgjithnjë pamjet e dashura dhe të shtrenjta për të…

FLAMUR TOPI

VD, EKJA E PLAKUT

Plakut i kish pëlqyer gjithnjë vendndodhja e apartamentit të vet. Ai s’rreshtte së përsërituri të tjerëve se nuk e ndërronte as me apartamentët modernë, një metër katror i të cilëve kushtonte sa qimet e kokës… Jo vetëm për arsyen se banonte aty prej dyzet vjetësh e se qe “mësuar”… Përpara pallati kish një lulishte dhe një kënd lojërash për fëmijë. Pastaj vinte rruga, më mirë të themi ana e këndejme e unazës, fill pas saj Lana, një lumë i qetë e paqësor, vazhdonte me anën e përtejme të unazës e fill pas trotuarit ngrihej ndërtesa e porsa mbaruar e Kishës Katolike; bri saj Banka Kombëtare Tregëtare, Shtëpia e quajtur e Oficerëve, gjelbërimi i dendur i lulishtes së Parlamentit e tej tutje kurora e lartë e Dajtit…

Plaku kish dhjetë vjet që ish paralizuar, lëvizte brenda për brenda apartamentit me një karrocë invalidësh dhe qe i lidhur me pamjet që shtriheshin para pallatit më shumë se çdo banor tjetër i tij. Varësisht kohës, motit, të ftohtit apo të nxehtit, plaku qëndronte i mbërthyer orë të tëra pas xhamave të dritares ose në ballkon.

Askush s’mund të mburrej e të thoshte se më parë nga ai kish vënë re zënien e sytheve të drurëve, çeljen apo lulëzimin e tyre, zverdhjen e gjetheve e pastaj rënien e dhëmbshme të tyre (që plakut i shëmbëllente me vd, ekjen), lindjen e drurëve të rinj dhe plakjen e kalbjen e të vjetërve, mbirjen e barit të gjelbër e në fund të verës së thatë zverdhjen e tharjen e tij, shpërthimin aromëshumë të mimozave…

Pas xhamave ndiqte gati me ngazëllim pikat e para të shiut, në fillim të ngeshme e dembele, pastaj befas shtrëngatën e frikshme, mbushjen kërcënuese gjer në grykë të Lanës e përmbytjen e unazës, kalimtarët apo makinat e bllokuara, deri-deri përveshjen gjer në gju të pantallonave e kalimin e mundimshëm për në trotuarin tjetër, ose ca më shumë, hipjen në kurrizin e ndonjë të mjeri që për këtë shërbim të moçëm prej skllavi, sikurse kish dëgjuar, fitonte pesëqind deri në një mijë lekë të vjetër… E po atje, pas xhamave, ndërrimin si pa u ndjerë të stinëve… Dhe nëse ju rrëfejmë se plaku këtu e shtatëdhjetë vjet të shkuara, kish lindur në fshat e qe larguar prej tij që katërmbëdhjetë vjeç e s’qe kthyer më, (të kuptohemi, duke përjashtuar ec e jaket pesë-gjashtë ditëshe në raste sebepesh familjare) atëherë bëhet më e qartë lidhja e ngushtë dhe e pashqitshme e plakut me pamjet përballë, gjithherë të njëllojta në të njëjtën kohë gjithherë të ndryshueshme.

Por s’qe e thënë që lumturia e plakut n’atë oaz të vogël, mes kioskash metalike të shpifura e pise, mbeturinash e plehrash të çdo lloji, të zgjaste!… Një mëngjes (të frikshëm për të) u shfaqën papritur, në mes të lulishtes, ballë për ballë me dritaren e tij, pesë a gjashtë burra. Njëri prej tyre mbante në dorë një stekë të lartë të graduar, një i dytë një goxha metër të gjatë që shkonte nga njëri skaj i lulishtes te tjetri, e ndërsa këta bënin punën e tyre, të tjerët tërë gjeste duarsh, mbi një hartë të madhe, (me siguri ndonjë projekt ndërtese) seç bisedonin tërë zjarr, nerv e pasion të kamurish…

– Mos! – thirri, (gati ulëriti së brendëshmi) plot dhimbje plaku. Mos! Më duket se ia kanë vënë synë e duan të bëjnë ndonjë shumëkatësh…

Plaku u hodhi një vështrim armiqësor të ardhurve. I urreu në çast.

U thirri nga larg, i pyeti se ç’donin, ç’kërkonin me ato vegla e mjete aty e përse po shkelnin për gjynah mbi bar e lulet e deles. Ata as që denjuan t’i jepnin një përgjigje, një fjalë të vetme të paktën, madje edhe kokën përtuan ta kthenin nga ai. Plaku ua përsëriti pyetjen dhe njëri syresh, me gishtin në buzë, si t’i drejtohej një fëmije, i dha të kuptojë se duhej të heshtte e të mos ndihej, se s’qenë punë për të.

– Na çmendën këta pleqtë! – iu duk t’u thoshte të tjerëve. Ngado vemi, do të mbijnë pesë a gjashtë prej këtyre matufëve!

Ju duk apo e thanë vërtetë? Ja, zëre se e thanë…

– Matufër jeni vetë! Bile më keq! S’latë lulishte pa e zaptuar!… – u ulëriti aq fort sa gjeç, (mbase nga të thirrurrit e sforcuar) një si cimbim të lehtë ndjeu në mes të gjoksit dhe djersët e sikletit e mbuluan…

*                                                          *                                                          *

– Më duket se do të bëjnë një pallat tek lulishtja! – i tha të birit, një burrë rreth të pesëdhjetave, sapo hyri brenda në shtëpi.

Burri dukej i stresuar dhe i lodhur. Sapo kish mbyllur shërbimin 24 orësh në repartin e  largët ushtarak.

– Prandaj më qenke ngrysur kaq shumë, thua se të janë mbytur gjemitë?! Nëse e kanë ndarë mëndjen s’ka zot nëne t’i ndalë, dëgjove baba?… Bën mirë të mos e marrësh me kaq alarm e leri gjërat të ecin si janë nisur…

– S’ke faj ti, more bir, se je më shumë i dalë në punë të shtetit se në shtëpi, por për mua, një pallat në vend të lulishtes është vd, ekje, vd, ekje…

*                                                          *                                                          *

Pas xhamave (sikurse për dyzetvjet kish ndjekur nga afër ndërrimin e butë të stinëve), tani, me dhimbje të thellë në shpirt, tërë trishtim, mërzi e dëshpërim, teksa dridhej pa rreshtur prej një Parkinsoni të vjetër, shihte ngritjen e shpejtë të kateve të para. Por lartësimi në hapësirë i godinës s’qe asgjë përballë tronditjes që i shkaktuan gërmimet e thella të ekskavatorëve gjigandë në lulishten e tij.

Egërsisht, pa mëshirë, dhëmbët e mëdhenj si të ndonjë përbindëshi, të makinës së rëndë nguleshin fort e thellë mbi drurë, shkurre, bar, lule, gurë, stola, rrethimin e hekurt… Plakut i bëhej se dëgjonte ohet e rënkimet e miqve të vjetër për shkak të plagëve të rënda që merrnin dhe zemra i shtrëngohej, i shtrëngohej, i bëhej si një grusht i mbledhur fëmije. Një çast, s’kish mundur ta mbajë veten dhe i ishin mbushur sytë.

– O Zot! – iu drejtua Perëndisë. Pse s’më more më parë, por më le të gjallë të shoh këtë mënxyrë, këtë tmerr! Më mirë të më kishin vr, arë mua, se sa këtë lulishte! O Zot, ç’po bëjnë, ç’po bëjnë!…

*                                                          *                                                          *

Dy katet e para të nëndheshëm mbërritën lartësinë e trotuarit e të rrugës. Deri në këtë nivel, plaku mund të shihte ende Lanën, rrugët, automjetet e njerëzit, që shkonin e vinin.

Në mbarim të katit të dytë, plakut i humbi përgjithnjë nga sytë Lana e dashur, rrjedha e qetë e së cilës shpesh e nanuriste atje në ballkon e shlodhte dhe e vinte në gjumë si një foshnje…

Kati i tretë zuri gjysmën e Kishës dhe iu afrua frikshëm këmbëve të shtatores së Jezusit me të cilin përshëndetej çdo vakt.

– Mirëmëngjes Jezus! Si u gdhive sot? A fjete mirë këtë natë? Ah, unë?… Ç’ka! S’kam kam bërë shumë rehat… Mirëdita Jezus! Mirëmbrëma Jezus!… Gjumë të ëmbël Jezus!…

– Shpejt po të vjen rradha ty, Jezus i dashur! S’kam për të të parë më! Kurrë më! Vetëm do të të përfytyroj pas këtyre betoneve të gurtë tek vezullon nga rrezet e para të diellit, tek të verbon me ndriçimin tënd qiellor të mesditës e tek më fshihesh ca e nga ca në muzg derisa s’të shoh më, ja si tani…

Kur mbaroi kati i katërt, plaku humbi nga shikimi Jezusin, por akoma jo këmbanoren dhe kryqin e lartë…

Kati i pestë i zuri si një fasho e mermertë, e ftohtë, armike, e errët, e zymtë dhe e trishtë, gjithçka, gjithçka që mund të shihej përtej…

– Të paktën, të kishin bërë dritare këtej nga ana jonë, të paktën të shihja njerëz, njerëz të gjallë. Por tani, kam përballë vetëm një mal të thatë, një mal të ftohtë, të frikshëm, të zymtë e të pashpirt…

Me mend, plaku mallkoi banorët e pallatit, që pasi s’kishin mundur të pengonin të panjohurit të ngrinin shumëkatëshin, kishin arritur të paktën t’i detyronin që në pesë katet e parë të mos hapnin as edhe një dritare…

– Dhe ja tani, sikur të na kishin futur brenda një bunkeri të madh e të errët.

Përqark, asnjë qënie e gjallë e me shpirt. As pemë e drurë, as bar e lule, as mace dhe as qen, as edhe shpendë e zogj!… E çfarë mbin e lulëzon në gurë?…

Oh, ç’më bënë, ç’më bënë! Ma shkurtuan jetën, m’i nxinë këto pak vite e ndoshta muaj e ditë që më kanë mbetur…

*                                                          *                                                          *

Katet ngriheshin me shpejtësi marramendëse njëri mbi tjetrin e tani plaku mund të shihte akoma vetëm pak qiell e ndonjë yll të vetmuar. Pallati ngrihej dhe plaku, për shkak të një spondiloartroze të vjetër e të dhimbshme e kish gjithnjë e më të vështirë të ngrinte lart kokën për të parë atë pak copë qiell që i kish mbetur në hise dhe kjo po e bënte të vuante më shumë…

Në katin e dymbëdhjetë, plaku humbi përgjithnjë edhe qiellin (ai s’mund ta ngrinte kokën më lart) dhe tani ditë e natë kish përballë vetëm betonin e ftohtë, të ashpër e armiqësor…

*                                                          *                                                          *

– Sa vjeç ishte? – pyeti mjeku i urgjencës tek plotësonte skedën e vd, ekjes.

– Shtatëdhjetë e pesë! – iu përgjigj shkurt i biri, me një dhimbje që i lexohej qartë në fytyrë.

Mjeku shkruante shkujdesur një diagnozë sa për të thënë, për të bërë ligjërisht të pranueshme një vd, ekje, që për mendimin e tij anonte më shumë nga ajo natyrale, kurse i biri vështroi një çast plot dhimbje kufomën ende të ngrohtë.

Pastaj vështrimi i tij kapërceu dritaren, ballkonin e dashur të të atit dhe u përplas fort si një zogth i trembur dhe i çoroditur në shumëkatëshin…

– Një ditë do të shkoje, baba i dashur… E ç’jetë kish për të qenë paskësaj për ty?!… Gdhihu e ngrysu me malin e betontë në sy…

Vështrimi i mjegullt, gati armiqësor, kaploi shpejt njëri pas tjetrit të shtatëmbëdhjetë katet. Punohej në taracë. Katërkatëshi i tyre, një ndërtesë e viteve 60-të, dukej si e kërrusur dhimbshëm ndën peshën e gjigantit.

– Në pak muaj të thanë, të plakën e të vr, anë si t’im atë! – foli me trishtim tek e puthte lehtë, për herë të fundit, mbi ballin që kish nisur të ftohej dalëngadalë, ashtu si pamjet përballë, që tani, mbase për shkak të muzgut, dukeshin edhe ato si të pajeta…

Burimi: Panorama.com.al

Advertisements
Advertisements