Ndeshja e kthimit mes Ajax dhe Tiranës, e 30 shtatorit 1970 në Amsterdam, ka tjetër histori. Interesim, kuriozitet i madh i gazetarëve holandezë që e ndjekin skuadrën deri në hotel. Nuk udhëtojnë disa titullarë, skuadra bardheblu është pa mjek dhe marrja surprizë e portierit Koço Dinella. Kazanxhi refuzoi këpucët e dhuruara, udhëtimi i paharruar me skaf, pastaj kthimi në Beograd në të njëjtën ditë me presidentin amerikan Nikson. Nëse Ajax e nisi ciklin e madh nga Tirana, për 17 Nëntorin fillon rrënimi, deri në “kërcënimin” për të rënë në Kategorinë e Dytë.

MUNGESA DHE PËRFORCIME – 17 Nëntori u nis për në Amsterdam me katër përforcime, tre që luajtën në Tiranë: Zhega, Çeço e Xhafa dhe bashkë me ta u mor dhe portieri Koço Dinella, i Skënderbeut dhe Kombëtares, të cilin e njoftuan kur korçarët po luanin në Vlorë ndaj Flamurtarit në fundjavë ndeshjen e kampionatit. U bashkua me grupin dhe në Holandë është nisur pa asnjë ditë stërvitje me skuadrën.

Për arsye biografie, nuk udhëtojnë dhe nuk janë pjesë e aventurës holandeze portieri Konomi e Habibi, por as Bytyçi, si dhe zv/trajneri Enver Shehu. Skuadra përbëhej nga Dinella, Tafaj, Frashëri, Dhales, G. Kasmi, A. Mema, A. Nurishmi, A. Çela, P. Bukoviku, N. Xhaçka, I. Çeço, G. Xhafa, J. Kazanxhi, S. Hyka, M. Zhega, B. Ishka. Trajner M. Alla, përgjegjës ekipi Jovan Bardhi dhe Medi Agolli.

INTERES I MADH – Shumë gazetarë në aeroportin holandez kanë qenë të pranishëm dhe kanë pritur ardhjen e 17 Nëntorit, madje duke e ndjekur e shoqëruar deri në hotel ku skuadra do të akomodohej. Interesimi dhe kurioziteti ishte jashtë imagjinatës. Rezultati i ndeshjes së parë kishte provokuar e nxitur mjedisin sportiv vendas, duke i shtyrë ata për t’i parë nga afër protagonistët e sfidës tiranase, rezultati i së cilës ishte surprizë për ta, 2-2. Ka tentativa, këmbëngulje për intervista dhe fotografi nga ana e tyre, por që refuzohen nga futbollistët e stafi shqiptar, pasi kështu ishte dhënë orientimi.

KËPUCËT QË KAZANXHIU NUK I MORI – Interesimi i veçantë ishte për Josif Kazanxhiun, “gjigantin tiranas”, që luajti në pjesën e dytë të ndeshjes së parë, duke realizuar golin e parë. Fillimisht e konsideruan si një veprim taktik mosaktivizimin e tij në fillim të sfidës, pasi ishte lojtar formacioni në protokollin e arbitrit, por kur orë më vonë u informuan se cili ishte motivi, kanë shtangur duke mos e besuar plotësisht shkakun.

Për këto arsye, ndërsa skuadra ishte në hotel, nga recepsioni Kazanxhiut i thonë se dikush e priste poshtë: “Ishim në dhomë me Xuxin, – tregon Bukoviku, – kur e njoftuan se një person i ka sjellë një palë këpucë futbolli dhe e pret në holl për t’ia dhënë. Dëshira për t’i marrë  ishte e madhe, por frika sundonte mbi të gjithë, veçanërisht tek ai. Dhe Xuxi nuk zbriti, edhe për faktin se do t’i kërkonin të bënte edhe një foto me këpucët e dhuruara”, – kujton Bukoviku.

SHËTITJA ARGËTUESE ME SKAF – Shumë gazetarë në aeroportin holandez kanë qenë të pranishëm dhe kanë pritur ardhjen e 17 Nëntorit, madje duke e ndjekur e shoqëruar deri në hotel ku skuadra do të akomodohej. Interesimi dhe kurioziteti ishte jashtë imagjinatës. Rezultati i ndeshjes së parë kishte provokuar e nxitur mjedisin sportiv vendas, duke i shtyrë ata për t’i parë nga afër protagonistët e sfidës tiranase, rezultati i së cilës ishte surprizë për ta. Ka tentativa, këmbëngulje për intervista dhe fotografi nga ana e tyre, por që refuzohen nga futbollistët e stafi shqiptar, pasi kështu ishte dhënë orientimi.

Bukoviku kujton: “Ndonëse isha titullar në një dekadë të plotë me këtë skuadër, shpirti dhe kapiteni saj deri me Standardin, nuk aktivizohem në ndeshjen e parë në Tiranë dhe as në të dytën në Amsterdam edhe sot nuk e di motivin”. Ndërkohë, edhe në këtë takim Krujf nuk u aktivizua, por qëndronte në këmbë në bordurën e fushës i veshur me një kostum të zi.

“Në atë takim, Ali Memës i kam dhënë këpucët e mia që m’i kishin sjellë nga Italia, me ato ka luajtur”, kujton Bukoviku. Ndeshja e Amsterdamit u shoqërua me një shkrim në gazetën “Sporti”, me titull të thjeshtë: “Kupa e Kampioneve. Ajaks i Amsterdamit- 17 Nëndori 2-0 (1-0)”. Në atë takim, 17 Nëntori luajti me fanellën tradicionale.

NË BEOGRAD BASHKË ME NIKSON – Kthimi për në Tiranë është programuar me avionin e linjës dhe në Beograd, pas një qëndrimi të shkurtër, do të merret ai i linjës për në Titograd. Por, sapo avioni u ngrit nga pista beogradase, fillon një furtunë e madhe dhe në pamundësi për të vijuar fluturimin, e detyrojnë të ulet, duke e shtyrë udhëtimin për ditën tjetër. Por në Beograd ka një ngjarje jo të zakontë.

Pikërisht më 1 tetor 1970, në vijim të turit europian, pas qëndrimit në Itali, vjen për vizitë zyrtare në Jugosllavi, Riçard Nikson, presidenti i Shteteve të Bashkuara të Amerikës. Duke qenë se ishin marrë masa tejet rigoroze, në veçanti për kontrollin dhe lëvizjen e të huajve, një veprim i tillë “izolues” u aplikua edhe për shqiptarët, në këtë rast skuadrën e futbollit.

Bujar Tafaj tregon: “Për këtë arsye, na dërguan në një hotel 70 km larg Beogradit, madje kemi qëndruar dy futbollistë në një krevat, ndërsa poshtë ishte kazino plot zhurmë. Kur mbërritëm, u lajmëruan edhe dy këngëtare e ahengu nuk pushoi deri në mëngjes. Unë me Dinellën nuk fjetëm gjithë natën. Të nesërmen u nisëm”.

FILLIMI I NJË RRËNIMI PA KTHIM – Pas kthimit nga Holanda, për skuadrën fillon një fazë e vështirë. Në takimet vijuese regjistrohen disa humbje radhazi, me Skënderbeun në javën e dytë, Dinamon, Labinotin, Flamurtarin duke barazuar 1-1 me Lokomotivën. Në atë sezon, Partizani shpallet kampion, ndërsa 17 Nëntori renditet në vendin e shtatë. Nisur nga disa orientime absurde partie, “se ka përfunduar cikli i kësaj skuadre dhe kërkohet rinovimi”, për disa futbollistë, drejtues, shpërthen një furtunë largimesh.

Për pasojë, edhe kampionatet që vijojnë janë zhgënjyese të shoqëruar me rezultatet jo pozitive, me paraqitje të dobët dhe renditje kritike në klasifikim. Në sezonin 1973-1974, skuadra është parafundit me 21 pikë, aq sa Luftëtari i fundit. Për t’i ardhur në ndihmë skuadrës me traditë, FSHF shpik një “play-off” duke vënë përballë 17 Nëntorin me Apoloninë e vendit të parë në Kategorinë e Dytë. 0-0 në Fier në takimin e parë dhe 2-0 në Tiranë në atë të kthimit, rezultatet që i garantojnë 17 Nëntorit qëndrimin në elitën e futbollit shqiptar.

RINGRITJA E AJAX – Pikërisht me Tiranën ka startuar historia e lavdishme e Ajaksit të Johan Krujfit dhe “ushtarakut të hekurt”, trajnerit Rinus Mishel. Në vitin 1968, Ajaksi arrin deri në finale, por mundet thellë në Madrid 4-1 nga Milani. Ndërkohë, i kishte dhënë shenjat e një skuadre me kualitet të lartë, që e kishte filluar kohë më parë ciklin për një futboll total bazuar në përgatitjen fiziko-atletike. Pasi ka kaluar dy turet e para, ndaj 17 Nëntorit e zviceranëve të Bazelit, luan me Sëlltik. që një edicion më parë ishte mundur nga Fejnord në finalen e trofeut. 3-0 në Amsterdam dhe 0-1 në Gllazgou.

Pastaj, 1-0 në Madrid për Atletikon dhe 3-0 në Holandë me gola të Keizer, Suurbier e Neeskens. Në finale ka përballë grekët e Panathinakos, që drejtohen nga Pushkash dhe kanë Antoniadis, golashënuesin më të mirë të turneut me dhjetë gola. Gjatë 90 minutave, publiku anglez në “Wembli” mbeti i befasuar nga taktika ofensive e aplikuar nga holandezët, një revolucion i vërtetë futbollistik. Ndeshja ishte një monolog, kur ata realizojnë me Van Dijk golin e parë pas pesë minuta lojë.

Nuk luan i dëmtuar Rud Krol, një mbrojtës i majtë i talentuar dhe protagonist i sezonit, por me spostimet e vazhdueshme te lojtarëve holandezë tri minuta para përfundimit, Han realizon golin e dytë dhe Kampionë të Europës.  Tashmë epoka triumfuese ajaksiane ka filluar dhe nëse do të kthehemi pak muaj më parë, nga Tirana e ka startin Ajaksi legjendar, i shoqëruar me tre titujt radhazi. Pikërisht pas barazimit 2-2 me 17 Nëntorin, të mërkurën e 16 shtatorit 1970, për ta mbyllur atë sezon në finale e Londrës. (Uvil Zajmi)/Konica.al/